1806

De onderstaande gedetailleerde waterstaatkundige-kaart is in 1806 gemaakt door de landmeter Peter van Diggelen. Deze landmeter stamde uit een bekende landmetersfamilie. We zien vele familieleden die in deze periode als landmeter in Nederland werkzaam waren. Een zeker H. van Diggelen was in 1830 belast met de leiding van de opmeting van Ameland door het Kadaster. Verder hebben in deze tijd de landmeters L. en S.P. van Diggelen o.m. in Friesland gewerkt, terwijl de laatste de leiding had over de kadastrale opmeting in 1830-32 van Terschelling.

Deze bijzondere kaart stelt de zeer kwetsbare situatie voor bij de Ballummer Bocht in 1806. Ter hoogte van De Slenk dreigde toen een doorbraak. In het verleden was hier eens een kerkganger, die op weg was van Ballum naar Nes, verdronken. Op deze plek is in 1685 zelfs een zeilschip bij storm van de Noordzee naar de Waddenzee gespoeld. In 1795 verdronk hier de Doopsgezinde diaken Sipke Jurjes uit Nes. Door het Rijk moest dus nodig worden ingegrepen, anders zou het eiland spoedig in twee delen worden gedeeld. Zoals gebruikelijk werd eerst de landmeter er op uitgestuurd om een kaart te maken van de plaatselijke situatie.

Afmeting: 57 x 76 cm. Bron: Rijks Archief te 's Gravenhage.

Op deze kaart treffen we de volgende beschrijvingen aan, die ik voor de duidelijkheid met rode letters heb aangegeven en waarvan de omschrijving luidt:

A.: "Ballum" (met afbeelding van de toren), B.: "Kasteel Camminga Borg" (met afbeelding), C.: "Ballummer Mieden", D.: "Dyk gelegd omtrend 1785", E.: "VRIESE WADDEN", F.: "BALLUMMER GRIE", G.: "HET LAATSTE LOT", H.: "Restens oude Dyk", I.: "Ballummer sloot", J.: "RHEE", K.: "Oere kant 'd anno 1731", L.: "Met Laag water droog", M.: "de Bogt", N.: "Ballummer Vooren", O.: "Twee a Drie voeten boven ord. vol Zee", P.:  "Dyk in 1756 Vernield" , Q.: "De Slenk", "HOOGE DUINEN", , R.: "NES" (met afbeelding van de toren),  S.: "RHEE" en T.: "NOORD ZEE".

Vergroting van het gedeelte van de Slenk.

 Detail van de kaart met het schild en de omgeving.